2

Het eerste oorlogsjaar

Het College van Curatoren en de Academische Senaat hoopten als meest verantwoordelijke universitaire instanties, dat de universiteit zou kunnen blijven functioneren zoals dat voor de bezetting het geval was. De Duitsers gedroegen zich aanvankelijk trouwens ook, alsof er niet voor pijnlijke veranderingen gevreesd hoefde te worden.
11

De crisis van november 1940

In Utrecht kozen de rector magnificus H.R. Kruyt en in feite allen, die een stem in het kapittel hadden, voor een voorzichtige aanpak als reactie op de schorsing van Joodse hoogleraren en (hoofd)assistenten door de bezetters, eind november 1940. Men wilde de universiteit openhouden.
3

Duitse maatregelen en reacties daarop in 1941

In februari werden de in november 1940 aan de Joodse docenten opgelegde schorsingen omgezet in ontslagen. In die zelfde maand februari werd het Joden bovendien verboden om zich nog langer aan de universiteiten en hogescholen in te schrijven.
4

De strijd om geest en hart: het jaar 1942

In 1942 werd het leven voor de Joden in Nederland ondraaglijk. De Joodse hoogleraar J. Wolff schreef rector Van Vuuren een aantal brieven in de hoop, dat de universiteit iets voor hem kon doen. Ze zijn verschrikkelijk om te lezen, omdat de dingen die Wolff vertelt de ellende waarin het Joodse deel van het Nederlandse volk verkeert, zo voelbaar maken.
5

Brand in het Academiegebouw, december 1942

Begin december 1942 maakte de secretaris-generaal van het departement voor Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming, J. van Dam bekend, dat er circa 7000 Nederlandse studenten naar Duitsland weggevoerd zouden moeten worden voor de Arbeitseinsatz. Het in brand steken van de studentenadministratie in het Universiteitsgebouw aan het Domplein was daar een reactie op.
7

De crisis rond de loyaliteitsverklaring: voorjaar 1943

Op 5 februari 1943 schoten leden van een knokploeg de generaal van het Vrijwilligerslegioen Nederland, H.A. Seyffardt, dood. De aanslag leidde tot razzia's in de Nederlandse studentensteden. De Duitsers dachten de onrust in de Nederlandse studentenwereld hierover te kunnen bedwingen met de eis dat alle studenten een verklaring zouden ondertekenen.
8

De handen vrij voor het verzet: 1943-1945

De Utrechts universiteit was gesloten. De studenten hadden dus in principe volop de tijd om aan verzetsacties mee te doen. De acties waarbij studenten betrokken waren, hadden doorgaans weinig meer met universiteit en studie te maken.
9

Studenten en de illegale pers: 1943-1945

Toch is het opmerkelijk, dat studenten zo actief in werk rond de illegale pers geweest zijn. De belangstelling voor dit type activiteiten ligt immers wel in de lijn van mensen, die met een universitaire studie bezig zijn. In enkele van de interviews vertellen de oud-studenten, hoe zij er toe gekomen waren om voor de krant Ons Volk te gaan werken. Aardig is het onveranderlijk gegeven antwoord, dat zij gevraagd werden. Ook dat is typerend voor het (normale) studentenleven.
10

Balans van het universitaire verzet

Wat het hoger onderwijs betreft, is de zuivering na de oorlog het kardinale punt. Hoe verliep die in Utrecht?